Άννα Πάβλοβα: η εικόνα της «μπαλαρίνας» που ως σήμερα έχουμε στο μυαλό μας
0 331 Ιστορία του μπαλέτου Ημερολόγιο της μπαλαρίνας

Άννα Πάβλοβα: "Get my swan costume ready"

Η θρυλική μπαλαρίνα Άννα Πάβλοβα, που έμεινε στην ιστορία για την ανεπανάληπτη ερμηνεία της στο «Θάνατο του Κύκνου» (The Dying Swan), γεννήθηκε σαν σήμερα, 12 Φεβρουαρίου, το 1881, στην Αγία Πετρούπολη. Λατρεύτηκε, επηρέασε και ενέπνευσε, ίσως όσο καμία άλλη μπαλαρίνα στον κόσμο, ενώ η αέρινη παρουσία της είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την εικόνα της «μπαλαρίνας» που ως σήμερα έχουμε στο μυαλό μας! 

Το όνειρο, η αφοσίωση, η εκπαίδευση…

Η μητέρα της ήταν εκείνη που τη συνόδευσε σε παιδική ηλικία να παρακολουθήσουν το μπαλέτο «Ωραία Κοιμωμένη» του Petipa στο Αυτοκρατορικό Θέατρο Maryinsky, μία παράσταση που έμεινε αξέχαστη στη μικρή Anna, και την έκανε να ονειρεύεται ότι μία μέρα θα χορέψει και εκείνη το ρόλο της Aurora. Επειδή ήταν λιγάκι «καχεκτική», δεν κατάφερε να γίνει αποδεκτή στην Αυτοκρατορική Σχολή Μπαλέτου στην πρώτη οντισιόν που συμμετείχε. Αυτή η αποτυχία δε στάθηκε εμπόδιο στα όνειρά της. Ακολούθησε ειδική διατροφή που περιελάμβανε ψάρια και λαχανικά, αφοσιώθηκε σε 8ωρη καθημερινή προπόνηση, και τελικά, η επιμονή και η πειθαρχία της απέδωσαν καρπούς, όταν σε ηλικία 10 ετών, έγινε τελικά αποδεκτή. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη σκηνή στο μπαλέτο “A Fairy Tale” του Marius Petipa, το οποίο διοργανώθηκε για τους μαθητές της Σχολής της.

Οι μέντορες

Κατά τη διάρκεια των σπουδών της, μέντορές της ήταν οι σπουδαίοι δάσκαλοι της εποχής Christian Johansson, Pavel Gerdt, Nikolai Legat και ειδικότερα ο Enrico Cecchetti, μεγάλος δεξιοτέχνης του μπαλέτου και δημιουργός της μεθόδου που φέρει το όνομά του και διδάσκεται ακόμη και σήμερα. Η Anna πέρασε και από την «τάξη δεξιοτεχνίας» (classe de perfection), το 1898, της επίσης τότε σπουδαίας δασκάλας Ekaterina Vazem, (πρώην πρίμα μπαλαρίνα των Αυτοκρατορικών Θεάτρων της Αγίας Πετρούπολης. Μαζί της, λέγεται ότι έκανε και επιπλέον μαθήματα στις καλοκαιρινές της διακοπές για να βελτιώσει την τεχνική της. Ο Marius Petipa την ξεχώριζε και της δίδαξε την εκφραστικότητα στο χορό, ενώ διασκεύασε για εκείνη πολλές variations και grand pas. 

Οι «εφευρέσεις» της για τις pointe shoes…

Η απαιτητική τεχνική του κλασικού μπαλέτου δεν ήταν κάτι εύκολο για την Anna μιας και είχε άκαμπτα πόδια με λεπτούς αστραγάλους, αλλά δούλευε σκληρά για να βελτιωθεί κι ας δεχόταν αρνητικά και συχνά κοροϊδευτικά σχόλια από τους συμμαθητές της. Πολλοί την έχουν συνδυάσει με τη γέννηση των σύγχρονων pointes shoes.

Εξαιτίας του σωματότυπού της, όταν χόρευε en pointe με τα τότε παπούτσια μπαλέτου, τα μεγάλα δάχτυλα των ποδιών της δέχονταν υπερβολική πίεση. Για να μειώσει τον πόνο ενίσχυε τα παπούτσια της προσθέτοντας κομμάτια ξύλου γύρω από τα δάχτυλα για να σχηματιστεί ένα «κουτί» και καμπύλωνε τις σόλες (…ήταν πελάτισσα του Salvatore Capezio στο Manhattan, ο οποίος έφτιαχνε «ενισχυμένες» pointe shoes και για την ομάδα της αργότερα). Αυτή η παρέμβασή της εκείνη την εποχή θεωρήθηκε από πολλούς "απάτη", δεδομένου ότι απαιτούνταν να κρατά η ίδια η μπαλαρίνα το βάρος της και όχι τα παπούτσια. Σύμφωνα με τη βιογραφία της Pavlova, δεν της άρεσε να φαίνεται στις φωτογραφίες αυτή η «εφεύρεσή» της, και έτσι ζητούσε την τροποποίησή τους ώστε να φαίνεται ότι χρησιμοποιεί κανονικές pointe shoes της εποχής της...

Η σπουδαία πορεία της…

Η Pavlova είχε αλματώδη εξέλιξη. Από κορυφαία το 1902, έγινε première danseuse το 1905 και prima ballerina το 1906. Χόρεψε μία ασύγκριτη Giselle το 1903 και εμφανίστηκε στις variations της εισαγωγής της Ωραίας Κοιμωμένης πριν πετύχει το στόχο της από παιδί το 1908 να χορέψει τελικά την Aurora. Ο Petipa της έδωσε το ρόλο του τίτλου του έργου του “The Awakening of Flora” το 1900 και για τα 10 χρόνια παρουσίας της στη σκηνή χόρεψε τη Nikia στη “Bayadere” του ίδιου. Ήταν εξαιρετική σε ρόλους που απαιτούσαν παιχνιδιάρικο στυλ και χάρη κοκέτας όπως η Κίτρι αλλά ήταν και εξίσου γοητευτική και σε μικρότερους υποστηρικτικούς ρόλους.

Χόρεψε 18 πρωταγωνιστικούς ρόλους στη σκηνή των Maryinski, ενώ το 1907 ο Fokine δημιούργησε γι΄ αυτήν το σόλο The Dying Swan” που έγινε η διασημότερη εμφάνισή της. 

 

300.000+ μίλια παγκόσμιας περιοδείας…

Η Pavlova συνεργάστηκε με τον Adolph Bolm σε περιοδεία στην Πράγα, το Βερολίνο, τη Ρίγα, τη Στοκχόλμη, τη Βιέννη και την Κοπεγχάγη και, το 1908, εντάχτηκε στα Ballets Russes του Sergei Diaghilev για μία εμφάνιση ως guest στο Ελσίνκι. Χόρεψε με κινηματογραφικό μπρίο στη “Scheherazade” το 1910 στο Παρίσι, υπό την καθοδήγηση του Michel Fokine. Την ίδια σεζόν εμφανίστηκε στο μπαλέτο “Les Sylphides” με το σολίστ Νιζιίνσκι. Ο προσανατολισμός του Diaghilev προς τους άντρες χορευτές και η αυταρχική και εγωκεντρική συμπεριφορά του, την έκαναν να εγκαταλείψει τα Ballet Russes και να δεχθεί ένα γενναιόδωρο συμβόλαιο με το Palace Theatre του Λονδίνου. Έπαιξε την Aspicia στο έργο “The Pharaoh’s Daughter” και περιόδευσε στην Αγγλία χορεύοντας με τους παρτενέρ Laurent Novikov και Pierre Vladimirov. 

Ενώ ζούσε στο Λονδίνο το 1912, η Anna και ο σύζυγός-μάνατζέρ της, Victor Dandré, συγκρότησαν τη δική τους “Russian Ballet Company”. Ξεκίνησαν με 8 μέλη Ρώσους χορευτές και γρήγορα απαριθμούσαν 60 χορευτές, οι περισσότεροι εκ των οποίων Άγγλοι. Τα μαθήματα και οι πρόβες γίνονταν στο “Ivy House”, το σπίτι της Pavlova, στο οποίο διατηρούσε ειδική αίθουσα.

 

Το 1914 απέρριψε την πρόταση να υποδυθεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο “Firebird” διότι δεν της άρεσε η μουσική του Igor Stravinsky, και, αντί αυτού, επέλεξε τους κλασικούς ρόλους της “Coppelia” και του “Καρυοθραύστη”. Ανέπτυξε περαιτέρω τη δεξιοτεχνία και το στυλ της επηρεασμένη από χορευτές φολκλορικών χορών και από το ιδιαίτερο μοντέρνο ύφος της Ντάνκαν. Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκόσμιου πολέμου, το 1914, η Πάβλοβα οδήγησε την ομάδα της στη Γερμανία και σε θέατρα του Περού, της Αργεντινής και της Βραζιλίας όπου υπηρέτησε ως «ιεραπόστολος» της Τέχνης.

[Video από ντοκιμαντέρ του 1935 “The Immortal Swan" (Edward Nakhimoff), με σπάνιο ηχητικό ντοκουμέντο της Pavlova να μιλά στους κύκνους της]

Τα επόμενα χρόνια μετέδωσε την Τέχνη της χορεύοντας πολωνικά και μεξικάνικα σόλο, και σε εκδηλώσεις στη Νέα Υόρκη, την Κίνα, την Αίγυπτο, τις Φιλιππίνες, τη Νέα Ζηλανδία, το Πουέρτο Ρίκο, την Ιαπωνία, την Ινδία, τη Νότια Αφρική και την Αυστραλία. Εμφανίστηκε συνολικά σε 4.000 παραστάσεις σε 17 χρόνια… 

Το τέλος…

Κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων το 1930, επέζησε από ατύχημα με τρένο μεταξύ Καννών και Παρισιού, όπου όμως υπέστη σοβαρό κρυολόγημα εν αναμονή της διάσωσής της. Στη Χάγη, η Pavlova αρνήθηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για να αφαιρεθεί υγρό από τους πνεύμονές της, διότι μετά την επέμβαση θα τελείωνε και η καριέρα της… Δήλωσε ότι αν δεν μπορούσε να χορέψει θα ήταν ούτως ή άλλως νεκρή. Τελικά, στις 23 Ιανουαρίου 1931, πέθανε από πνευμονία. Λένε ότι τα τελευταία της λόγια ήταν Get my swan costume ready”… 

Σύμφωνα με παλιά παράδοση του μπαλέτου, η επόμενη προγραμματισμένη παράσταση πραγματοποιήθηκε με έναν προβολέα να περιφέρεται, στα σημεία όπου εκείνη θα χόρευε, στην άδεια σκηνή.

Η άλλη "Πάβλοβα" 

Και για να κλείσουμε «γλυκά» αυτό το αφιέρωμα στη θρυλική μπαλαρίνα, λέγεται ότι το επιδόρπιο “Pavlova” ονομάστηκε έτσι προς τιμήν της, κατά τη διάρκεια κάποιας από τις περιοδείες της στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία το 1920.

 

Εύα Καλαβρή,

Καθηγήτρια χορού I.S.T.D

Πηγές και πληροφορίες:

The Encyclopedia of World Ballet by Mary Ellen Snodgrass

The Encyclopedia of Dance and Ballet (edited by Mary Clarke and David Vaughan)

http://www.elculture.gr/blog/

Woman and time: μια φανταστική συλλογή φωτογραφιών που διηγούνται την ιστορία της ζωής της... 

Περισσότερα

Σχόλια (0)

προσθέστε σχόλιο

Newsletter

Κάνε εγγραφή τώρα και ενημερώσου για ότι νέο ανεβαίνει!

Εμείς στο Instagram

@pointe.gr

Εμεις στο Facebook

SHOW ALL NEWS